Olong (Meaning) tabensaba küma Tenüng (Name) jatettsüla

– Talitemjen Imchen.

Tenüng ka jatettsü asoshi mesüra olong ka yanglutsü asoshi medentep o (combined word) nüngdaker. Olasü (tone) junga angashir ta bilemer tenüng ka kodang yangludir, mesüra akhidang nungi yamai dang jembia aru ta kuli agütsüba jagi meperitsü. Lanu asensori kenü mesüra kenübo ashishitsü, kechiaser tenüng ka jagi olong denji tesendaktep meshir aser nüngdaker.
Tenüng karibo olongji aika agütsüteter. Ano olong ana asem balala yangluteter liaka, tenüng ka dang agütsüteter. Tatishitsü agi, “Gun” dang Merangpong ta ajar. Koba tetezü noksa nungji repranger, Merang Pongdang ka anguba agi tsüraburtemi Merangpong ta tenüngji jaloktsü südi! Merangpong nungji Merangjang/Injang (Bullet) inoker. Koba tetezü noksa nungji süngjang ama Merang/Inji balala alibaji ngur jaloktsü südi! Asen oshi nung Merangpong aser Injang tenüng ya jateter ano küm noklang ana shibo mao südi!
Merangpong jagi olaji, “Perang, Perang mesüra Prang, Prang” ta adoka akaba jagi PRANGPONG ta jaloktsü. Saka “Bullet” tenüngjibo memelen. Ashiko “Gun” dangji Prangpong ajarji, “Bullet” dangjia PRANGJANG ta janütsü ka. Iba jagi tenüng anaprongla olong yangluyim nungji junger ta aseni shiteter. Oshi temelabaleni yanglutsü nükjidong aser tarutsü lanu asensor atema temelabaleni angazüktettsü atema, Merangpong denjiang Injangji tapetba lir. Kechiaser Prangpong denji Injang olong tesendaktepji mangur.
Asenok tsüraburtemji libaliru aser shisashidongji dang tongmelang masü, saka jayajako aser tenüng jatetba yimyajia tongmelang nung liasü ta angateter. August 22, August 26 aser August 27 anogotem nung, medemer balalai NINOK aser LINOK tenüng tajungba amshitsü bushitepbaji kanga junger. Aser Ninok aser Linok ojang (letter)ji pezüzü agi jatetba olong ka ka lir.
Yimya agi mashi temezüng agi alener, mesüker aser anaksar/nasar. Yamaji ai terong küma meyiba tapu kati temang nasar. Iba jagi yim aikati ai terong dangji Nahi/Nai ta ajar. Iba Nai tu anatsülen tarangtsü keter, tereprangtsü nung “Sickle” ama tuji tila angüma alileni alur aser tu sasep nungji talang lir. Iba jagi alu arutsü amshiba “Nok” dang ya NAINOK ta meyipzüka aja. Nainok tenüng nungi olongji tatsüba küma NINOK ta jatetba ka lir. Ninok olasü adokyim nungji lanu asensortem asoshi medentep o ji tasak akümtsü amai bilemra, NAINOK tasa amshi tajungba. Laishir aser Kaket zülur Rev. Walubai adokba Osep Kaket nung NINOK ratet ji, “Tepu süngrangtsü ama techira” ta shia lir, ibaji tenüng jatetbayim nung agütsüba masü, angatettsü atema amshiba ka südi! Kechiaser süngrangtsü (saw) dang nungi NINOK tama aseni amshitsü tenzük. Aser tanü asenoki aginübaji, NINOK aser LINOK nüngja ya koda jatet ta aginer.
Asenok oshi tamendakdakji Changki, Chungli aser Mongsen oshitem nung masü, saka yimtsüng shia jembiyim aser jayajakoren nung amendaka lir. Yimtsüng shia jembiba dangji OSÜ (dialect) ta ajar. Yimer osü nung jembibaji ajakbo yimeri dang angateter. Tang Aor ajaki angateta jembiba ya AO OSHI (Language)ji lir. Asenok ajaki noklang nung noklang angatettepa jembiba ya Chungli, Mongsen mesüra shinga yimia mejembir. Mr. S. Saku Yaden, Aoyimti ajanga August 22nd zülusemba amaji yim karibo “sickle” dangji lai/lahi ta dang ajaba masü, ai tarangtsü keter aliba dangjia lai/lahi ta jar alitsü akok! Iba jagi tatsüba küma, LAINOK mesüra LINOK ta ajaba asütsü. Karibo iba turong dang ya NATANG taa ajar. Yamaji jayajako karbo yimtsüng shia balala lir.
Ano tsürabur mapang takataitertemi, Nok, Nü, Meritsüng, Alulem, aser Koterang pei amshinütsü amshir külen tila kümer makamaiter nem agütsü. Karibo nübutsük balala agi item osettemji makamaiter dang ayok. Saka “Sickle” yabo küm nung aluruwa tsüngküm mapang, anogo ishika shi dang amshiba oset ka lir. Küm nung anogo ishika dang amshiba agi nokji karaa tejen maküm. Iba jagi tsürabur mapang ajaki alitsüsa akümba nokji “Sickle” ya lir. Koba dang, “Tanga nung aliba Nok” ta ajar mesüra LINOK ta tatsüba küma ajar.
Anungji NINOK aser LINOK anaprongla tenüng jatetyimji, kobala tajungbar asenoki shimteter, tarutsü lanu putu atema tamendakdak tajung yutsütsüji tongtipang lir ta nia bilemer. Yamaji kaket zülurtemi tenüng tejen yanglushi dangji, medentep o denji sendaktepa tajungba ka amshitsüji nüngdaker. Ano tajungba ka mengutetra, tarutsü lanu putui yanglushitsü anünga yutsütsü ranglok asütsüla, kechiaser oshioben ji tang tang inyaktsüla ta aritepa inyakba, inyakyim mapa kabo masü.