Tanabuba Ao Oshi Metet Tendangba- Telangzüba

~ S. T. Yapang. Lkr. Kohima.

Tir Yimyim Metsüremi 11 aser Ao Milen 12, 2018 anogo nung “Ao Oshi Metet Tendangba” tasüngdangba nung shirnokisa asen oshi renlokdaktsütsü nükjidong yur langzüogo ajak dang kanga pelar. Temetettsü züngya 1 nung shia aliba ama shingaia ajak melangzütet nungji takoker shinga mali, ajaki ano tali temulung agütsüshia asen oshi tarok bushiloka aotsü asen lanurtem nem lenmang sapoka yutsüa telangzüba yangi lemsateper. Tsünglanglen agüja aliba nung ya oren/ojang kar tarutsü nung ojang medemshidang indoktsüsa kümra ano talila inoksemtettsü;
1. ASLB ajanga adokba Tensenyim-1 nung benbenbenbena ta shia lir, ben pezüben lepshia lir, kasa yamala ojang ana mesüra asem, pezüben lepshiba iba ya medeni olong pezü shiang, aser aji kong amshir oren dena peta shiang.
Telangzüba: 1. Tanü lima nung onsara kümkümkümküma alitsüla.
2. Atepji süsüsüsüa menokang.
3. Kanga yakyakyakyaka senzüdar nii.
4. Jarong yabo kanga lalalala/lahlahlahlah naogo to!
2. Tekolok tendangba- Tasüngdangba ka nisung ana dang yamai asüngdang “Apple aser meimchir, aji tatsü agi rasa shiang” Iba telangzüba nung tenüng mezülu, shiti kasa dang, pen kasa agi zülu. Tenaprongla ya asen Naga nunger, ka Doctor ka Engineer, tena rongnung kati “Apple ajanga meimchir nem tajangzük agütsür anungji apple ya chiang” ano ka jaki “Apple ya meimchiri jangratema achir, saka ibaji masüdang tetsünürbo kanga timtema tsünür ang achir asünungji apple achidang ibajia bilemtettsüla” ta zülu, tena rongnung kobala Doctor aser kobala Engineer?
Tel: Tena rongnung shiba ani sosa ama zülu tamajung südir Doctor-ba/laji ibaji asütsü.
3. Ao lima nung meimchiri achitsü akokba arem süngjang ka lir, kobai tsüngküm mongpu melemdangi adanger ibaji shiang?
Tel: Asongshi; iba asongshi süngdong süaka ajak nungbo küm piyong danga malir, saka ‘süngdong tetsü’ ta ajar ibala süngdong nungbo kar tamen alidang kar tazü alir, iba mapangji ano teben punga atar, yamaji küm piyong danga alir aser tebena punga anidaker.
4. Ao lima nung süngjang ka lir, koba tadangba süngjang ajak tereprangtsü balala adanger (kata mesüktepa madanger) ibaji shiang?
Tel: Makomashi, iba süngjang nung koktetkokshi ya süngjang shia balala alir, kata mesüktepa malir. Iba süngjang ya Ao lima ayonglang len angur.
5. Ao lima nung aliba shiruru, ozüsangnu mesüra tzü shiruru ka tenüng zülujang semer (30) lir, ibaji shiang (Yim ka kija osü asüyonga agitsü).
Tel: Azüngmongshimapokchilepmenemla; ya azüngmongshi tapu ka lir, pa senzüba ajak nung mapokchilep menemer (Changtongya nungeri ajar).
6. Ao oshi nung oren ka tembanga züluyonga shiba indang ashirar memtetba olong ka lir, ibaji kechi olong? Oren ka shiang?
Tel: Kütsü; “kütsü küna alui ao”, iba oren nungji ojala asü otsüla indang ashirar memeteter.
7. Anatsüoyim (palindrome) itemi langzüang (Nüngjakoja magitsü, yim ka kija osüa magitsü.) (a)Anatsüoyim zülujang tuku (9 letters) olong pezü (4 words) shiang.
(b) Anatsüoyim zülujang tenet agi akümba olong terana shiang.
(c) Anatsüoyim zülujang trok agi akümba olong pezü shiang.
Tel: (a) 1.Joko tainar pei sasa lentong tajung ASATETASA inyakang.
2. Ozü yimdak tambur TESASASET ka lir (kanga tain sasaseta tasür).
3. Ni kanga RATAMATAR.
4. Süngden nungi süoshiji lai AJATETAJA aji/parnok asemer ang asem sürnung tatsüka aodang yongi pai kanga kara AJATETAJA.
(b) 1. Pongalashiji tangbo TETUTET.
2. Shiba o shiba na RARARAR nibo memetet.
3. ATAMATA mapa nung temulung tagütsü.
4. Tangbo tzü TETATET.
5. Lai ashi, “AYAYAYA kü kijai leper ajangtsübo tsübura”
6. Ne yangku inoktsüba agi kü khu kanga ARETERA no.
7. Nai ang AREMERA ya/ tamangerbo tasümang ali nungsa AREMERA no/ tzü AREMERA ya.
8. Senki nung sen kanga ARENERA/ süng tembang ka ARENERA ya.
9. Tetezüji shibai RATETAR junga ratettsüogo.
10. Asentzü sentoka ASAYASA kazüangma.
11. Tanur talilabo MESOSEM ako.
12. Süoshiji junga ARTETRA/ Ola tashi agi ARTETRA/ takzüji junga ARTETRA
(c) 1. Mangashidaktsütsüba tanemi ALAALA senzü.
2. Tzünglu aruaka mapabo METITEM.
3. Merok nungi kümzüktsü asoshi nashi ANIINA ayu.
4.Koya chanu AYAAYA senzüdaki.
8. Kechiba tzünglu ya anünglen nungi alur/tsüker sürnung ‘tzünglu alur’ mesüra ‘tzünglu tsüker’ ta masü ‘tzünglu arur’ ta jembir? Iba o abensatsü asoshi khuli tejangja agüjang.
Tel: Tzünglu ya kodanga ajungbena anünglen nungi metsüker mesüra malur, saka yim mesüra arem tezü külen nungi dang aruyonga arur, saka tzünglupu amalabo ajungbena telemlema tsüker, ibayongji ‘tzünglupu arur’ ta mejembir, saka ‘tzünglupu tsüker’ ta jembir.
Tzünglu aruba balala jembiyim;
Artsü nanar/tzünglu nanar- tzüjang tilala artsü (atsük entsü) amai nanaba
Wanulak adir- ibaia ola mangashir, saka temang khen nung metenjemer
Tzünglu arur- tanemi/ timi tzünglu aruba
Tzünglupu tsüker- Ajungbena dang tzüjang tululu tsükba
Tsüngsak aiter- tzünglu den külemi mopung tesashi aonba.