Mitkartemji nübortem asütsüla

Nübortem asoshi government-i terenlok mapa inyaktsür ta nübortemi memetetra teinyaktsürtemi mashimashi inyaktsütsü. Ibaji meimchir yimya dak keta lir. Iba kasaji Nagaland nung government-i terenlok mapatem inyakba nung reprangtettsü. Nagaland nung alir nübortem dak mangatet ka lir, ibaji government meyong oset aser government-i inyakba mapatembo kibur maliba oset aser kibur maliba mapa inyaktsür amato bilemer. Ibayongji, Nagaland nung government-i terenlok mapa inyakbatem ajak mashimashi inyaker aser mashimashi amshir, kechiyong kibur mali, anungji terepranger aser anepalur mali. Kasa government, kasa budget aser kasa sentong ajanga inyakaka tanga state nungbo government-i inyakba terenlok mapatem kanga junga inyaker saka Nagaland nungbo kanga mejungi inyaker ta asüba tetsüngdangji kibur lia inyakba o mali inyakba na asütsü. Tanga state nungbo nübortemi parnoksasa pei lima nung terenlok mapa inyakba mapatem madak kibur küma khuret benloker aser nüngsen agir. Yimkong lenmang junga meyanglutsüra mesüra nübortem asoshi inyaktsüba mapa kar junga meinyakra, nübortemi ola adoker. Iba kasaji nübortem indang shilem kar angutsüba ser nung mengura nübortemi pei temeten metetdakja ola adoker. Idangji teinyaktsürtemia kibur nüken tsübua shitak inyaktsür, idangji yimti topur ajunger aser nübortem ajangzüker. Atangji, tanü asüngbo Nagaland nunga lokti tentet karibo government-i inyakba terenlok mapatem nung tenük yoka mitba angur. Iba jagi memeteti aser meteta nübortem maparen aika nung tajangzük ngudagi. Item teloktem rongnung kaji ACAUT telok ka asütsü aser parnok den ano telok kari pei nübodoka, pei rongsen endoka aser nüngsen agia government-i nübortem asoshi inyaktsüba mapatem mita inyakba angur. Iba jagi asenok Nagaland nung alirtema tangar mesüka asen lima asoshi kibur kümteta khuret agir karbo adoker ta angatetter. Nagaland Foothill Road Coordination Committee teloki inyakba mapatema reprangdangra, mapabo government mapa saka lenmangji nübortem asoshi inyaktsür, anungji kiburji nübortem lir ta angateta nübortemi peisasa kibur kümteta khuret agia mita inyakba mapa ka lir. Iba jagiang government arakzür aser inyakertemia mapa shitak inyaktsüsa akümer. Iba amaji nübortem tia ajung, tangbo nisung aikati peisasa mulungteta government-i inyakba terenlok mapatem madak nübortem asoshi pei sen aser pei nübo endoka nüngsen agia mitkar mapa inyakba angur. Item rongnung kaji tang Dimapur nung Dhobinalaa-Signal Angami aser Thahekhu- Rangapahar lenmang inyakba mapa shitak jungjunga inyakdaktsütsü asoshi yangji telidakpurtem rongnung peisasa mulungteta Joint Action Committee kümteta lenmang yangluba mapa mittsü tenzükba mapaji asütsü. Ano, iba denji kasa Kiphire len mobile telephone telok Jio aser Airtel purtemi ali telong nung  cable süngzü mashimashi atsüyonga aoba aser kilentsü ajak nembangja cable remadoktsü mapatem anema nübortem longjemer Citizens’ Welfare Society, Kiphire teloki ola adokbaji nübortem asoshi inyakba mapa nung nübortem tangatetba kati arua kibur küma nükenbelem aser nüngsen agitsü tenzükba asütsü. Iba amaji terenlok mapatem inyakba ajak nung nübortemi saksalema teinyakertem nem mapa shitak inyakdaktsütsü asoshi mittsüla aser asenok ajak pie pei alidak nübortem asoshi mitkar kaka akümtsüla. Joko. tanübo  government office-tem nung aser inyakyim ajak nung indangindanga inyaktsüsa aser temetetnüba ajak metettsüsa lenmang sademsadema lapoka lir. Iba tashi aser maongkaji meteta nübortem ajaki peisasa pei lima aser pei government madak kibur kümtetkümteta mapa ajak nung mita inyaktsüla. Government nung yimsüsür aser tenzükertem ajakji nübortem tenzüker, anungji nübortemsa tuluba aser temaba jenjang nung lir. Iba tashi aser temetenji meteta government-i inyakba mapatem madak asenoki asenoksasa mitkar küma mereprangra asen lima nung kilentsüa shitak malitsü aser ochi onsara mashiba agi tzü aser moponga shitak mangutsü.Iba amaji matalokdaktsütsü asoshi senso shia mitkar tajung kaka asütsüla.