Kaisar meyong Kaisar nem agüjang, aser Tsüngrem meyong Tsüngrem nem agüjang

~ L. Kika Pongener.

“Kechi Kaisar meyong aji Kaisar nem agüjang aser kechi Tsüngrem meyong aji Tsüngrem nem agüjang”. Yisu Khrista alima nung taküm alidang, kenü anogo pa lenmang nung nütsüngtem den jajaa lia, Yihuda nunger tesayur Farise-tem kari pa dang “Kaisar nem alimelen agütsütsü tim asü masü”? ta asüngdang. Iba putu tensa nung Yihuda lima ya Rom nunger yimsüsüba küpok aliba mapang ka liasü. Anungji Rom yimli nem alimelen agütsütsübaji par yimsüsüba küpok aliba linüktem ajak asoshi aji tim mapa ka liasü.
Ajisüaka idaki Farise-temi asüngdangba yabo, parnoki iba indangji memetetba agi asüngdangba masü, saka ashiko Yisu-i Kaisar nemji alimelenji tagütsü ta shidaktsünüa asüngdang, aser Yisu-i ajioda ashinungbo, iba osangji indang-indanga Rom Chuba Kaisar dangi bener oa sangoktsütsü aser Yisu-ji aidaktsütsü… ta Yisu tai apotsü mechi nung asüngdangba liasü südi. Anungji Yisu-i parnok dang sen adholi ka (Coin) meshi aser idakji Rom chuba Caesar kolak noksa aser tenüng zülua liasü. (India nunger akhi tejen sen coin nung British nunger chuba kolak noksa aliba ama-to).
Anungji Yisu-i parnok dang ya shiba kolak noksa aser tenüng züluba ta asüngdang, aser parnoki pa dang Kaisar kolak noksa aser tenüng zülu-a ta langzü. Anungji Yisu-i parnok dang ashi, sürabangla, “Kechi Kaisar meyong aji Kaisar nem agüjang aser kechi Tsüngrem meyong aji Tsüngrem nem agüjang”. Tanü asen putu nunga asenok arogopurtem aser tamanger tajungtemi Farise-temi Yisu dang asüngdangba amaji, Kaisar meyong kobala aser Tsüngrem meyong kobala iba ana tsüngdaji jungjunga benteta mangateti meyoktepa benshirtema karbo alitsü südi. Asenoki tongmelang agi angatettsüba kaji, Kaisar meyong ta süra aji alima yimden yimli maparen indang-a ta mela-mela angatettsü akok. Ano kodang Tsüngrem meyong ta südir, aji mela-mela tamangbaren aser arogo maparen indang ta angatettsü akok. Atangji tanü asen tendak-a, asenoki ibala ana ya bentet-benteta angateter külenang shilem agira tetsükdaktsü kecha majurutsü.
Ajioda khen khen asenoki kanga junga meshisadangi tebang yia shilem agiba ajanga lokti o lokti na tsüngda nung tashishitepa adoktsüsa akümer. Kodang yimden yimli ta südir, iba dakji Political Party inyakyim, Politics & Election maparen item ajak sendaktepa lir. Anungji asenoki angatettsübaji Political party inyakyim, Politics & Election mapatong item yabo yimden lennir, Public leader & Party Worker mapa ta angatet nung tajungba süla. Anungji Mungdang tenzüker, aser Arogo nung tenzüker-temibo Political Party inyakyim, Politics aser Election mapatong nungbo tebang yia, mesüra teka amuoka shilem magi-ang tajungba asütsü.
Mungdang aser Arogoi sayutsüngitsüba tongtipang kaji ochishia pei temeden vote agütsütsü, tashiyim mamshitsü, senyong pei temeden vote mayoktsü, aser temesepba chiyungtsü mamshitsü, ibala indangji-ang ajangajanga tesayuba agütsütsüla. Iba dakji alaka Mungdang nung tenzüker aser arogo nung tenzükertemi-bo party iba nemji vote agüjang mesüra tagütsü ta mejembi-ang tajungba asütsü amai bilemer, kechiyong asenoki teindang shisatsü agi tesayuba tajung agütsür ama süaka ano tangar kar asoshibo iba o-ji temulong yirudaktsütsüsa ka süra tajung agi tamajung angatettsü ana nung lir. Election inyakyim aser mapatong dak sendakba nung Political Party zünger mezüngma alitsü, aser linük ka nung sorkar ka akümtsü atema party aika longjemer-ang yanglutsüsa akümer. Tang asen Naga lima nunga NDPP-BJP Party election jakdang nungi alliance yanglur toktep, aser tena lokteper sorkar yanglur bener odagi. Taoba DAN sorkar nungbo NPF-BJP Alliance ser sorkar bena liasü.
Ano election sülen to-a NPF Party-i BJP den lokteper sorkar tasen yanglutsü atema Central lennirtem den tongtepratepa kanga merangdangogo. Ashiko Central lennirtemi mulonga agizük asübo, tang ya NPF-BJP teloktep-i aniba sorkar ka kümteter bener oa lila. Aji oda, Election inyakyim nung, Political Party-jibo tanü party ka den sendaktepa alitsü, ano asüngbo tanga party ka den-ang sendakteptsü. Asenoki party ka nem tashishitsü aketba party’ar vote magütsütsülaa ta ashi ka asünung, ano ibala party jagi-ang sorkar akümtsüsa kümra koda??? Anungji Mungdang & Arogo tenzükertembo iba election inyakyim aser party-party politics nungibo atsüngina alinung-ang tajungba süla ta bilemer.
Asenoki jembia aruba ama Political Partyji tanü ka den lokteptsü aser asüng-yanübo ano tanga ka den lokteptsü, kechiyong lokteper-ang sorkarji kümtetsüsa akümer. Sürabang asenoki kobala party den denang aser kobala party denbo teden ta ashitsü…??? Mungdang aser Arogo tenzüker-tem teinyaktsü mapa ajunga agi yimsüsür tajung shimtetang, pei senti vote ochishia agüjang, rarabangsen masütsüla, tashiyim mamshitsüla, senyong vote mayoktsüla, süpokrem mamshitsüla, Polling Station Coup masütsüla, Proxy Vote mamshitsüla aser temesepba chiyungtsü chiyunga-jema linük aser yimtsüng memenendaktsütsü asoshi tekümdangtsü sayutsüngi o ashitsü (Clean Election). Political Party inyakyim, Politics, aser Election Campaign & Canvassing maparen kechisa lir, ajibo Public leader, yimden lennir, Party worker-tem parnok mapa südaktsütsüla, kechiyong ibala mapa nungji mena-meyangtsü keta lir. Atangji Mungdang nung tenzükertema süang, Arogo nung tenzükertema süang, aser oda Tsüngrem-er tenzükba wadang balala nung tenzükertem ajak pei senti vote ka-jibo agütsütsü temeden lir.
Anungji ochishia pei mulongba Candidate ka nem indang-indanga pei senti vote-ji agütsütsü, ajibo noklang nung noklang temeden lir. Ano iba denji sendaktepa akok ka asünungbo, Tsüngrem tenzükertembo koba party nem nai ne vote agütsü, aji shinga nema memetetdaktsüi Tsüngrem nena tsüngda nung dang meteter ayuba-ang tajungba süla. Anungji asenoki “Kechi Kaisar meyong aji Kaisar nem agütsüdi aser kechi Tsüngrem meyong aji Tsüngrem nem agütsüdi”. Kobala mapa nungbo asen tebang yia shilem agia adentsüla mesüra kobala nungbo shilem agia madentsüla, aser Kaisar meyong nungji shirnoki tongti shilem agia inyaktsüla aser Tsüngrem meyong nungji shirnoki tongti shilem agia inyaktsüla, ibala anaji jungjunga bendanga angateter shilem agia inyakra, kecha nunga tashishitep makatsü aser tetsükdaktsü malutsü südi ta bilemer. Aser Tsüngrem-er wadang nung tenzüker taküm kaji ajak tsütsü tajung ser ajak den sakü-kü yimjung nung litettsü, aser asen dak shinga tetsüng memetsütsü. Ashiko kar asoshibo ibai tim masü amai asütsü akok, ajisuaka iba ya kü tangatetba nungi lemsateperba dang, yamaisa asütsüla ta mangatetdaktsüner.