Naga nungeri asadangtsü mapang ka lir: WC, NNPG

Dimapur, October 16 (TYO): 1947 küm Mahatma Gandhi-i Bhangi Colony, Delhi nung Naga nunger teshimtet telok dang “Naga nunger balaka alitsü temeten lir. Shingaia nenok menokdangtsü… Naga nunger ka dang mekhasetdang ni Naga hills-i arutsü” ta ashi. Iba sülen Naga nunger 99.9%-i May 16, 1951 plebiscite nung shilem agia liasü, ta WC, NNPG-i metetdaktsü.
November 17, 2017 nü India sorkari Naga nunger yimten aser putiotsü indang temeten aser maitsü balaka ta asüba den külemi pei sasa tarutsü tia yangertsü agizük. Telok anapronglai yimten tsütsü külemi liyonga aotsü aser ajaki agizüktsüsa tesentaktep yanglutsü atema mulungtep” ta Media Cell sangdong ka nung ashi.
India sorkar aser Naga nunger tsüngda iba putiotsü kulikaket ya Mahatma Gandhi-i ashiba olen aser May 16, 1951 Naga plebiscite tangatetba den kasa lir, ta parnokisa ashi.
WC, NNPG ya India sorkar indang agent mesüra hadir ka ama Naga nunger aikati bilemer. WC nung Naga kin balala aser yimten telok aika nungi lennirtem lir aser WC-i Naga nunger tesüiba nem dang alenbanger malitsüla ta angateta lir. Tesüiba mapang asenoki ajangshia arubatem nungi angazükogo. Mezüng nung India mitkartemi asen nübortem timtemdaktsü aser lia arudang Naga lennirtemi tashi aginüba aser konang bushidang putu ka samatsü, ta WC, NNPG-isa metetdaktsü
Naga nungertemi telongjem aginüba agi Naga Political group 7 tashi külemi longjem. Naga nungeri aginüba atema WC tentet aser asen tarutsü kümzüka ayutsüla. NNPG lennirtemi tashi mesüra kija tebilemba kecha mali aser mapang shia Naga civil society tem, Tribal Hoho tem aser yimtsüng nung lennirtem, shisashirtem, Arogo aser yimjung yanglurtem den shisa lemsatepba arudar. Küm asem nung yimten olemtep 57 ben agia arudang India sorkar aser Naga nunger tsüngda tetenzük tasen ka atema kishizüng nung noktaka lir, ta parnokisa ashi.
Nagaland state nung zünger mapa manguba lanur 90,000 tashi tenüng züluoka lir. 1997 küm asoba tanur ka tanü tain kümer, lokti aser rongsenkettsüng tia majungba atema tasüngdangbatem asüngdanger, ta WC-i ashi.
Küm 22 tashi yimten olemtep agia aruba sülen Manipur, Arunachal Pradesh mesüra Assam nungi Naga nunger kati “Nagaland samatsü aser Nagalim indang sorkar kati melenzüktsü” ta sangoktsüdang, Nagaland nung kintem saksalemtsüla. Iba ajanga Nagaland nung kintem Naga linük atema mapa inyakba nung tashimait aser anibelema kümogo ta sayur, ta WC-isa ashi.
WC, NNPGs-i Manipur aser Arunachal Pradesh nung Naga nunger litsü nung Naga maitsü aser temetentem nung ammeta lir, koba ajanga asenok ka küma meloktep tashi Naga nungertem pei litsü nung kibur asütsü. Tanü Naga nungertem olulutem ajanga anisar. Naga nunger ka küma meloktep tashi Nagaland-i tanga state tem nungi Naga nunger adianutem manioktettsü. Nagaland nung aliba Naga nungertemi Naga tesemtem nungi aruba ali maliba Naga nunger nem tenlatsü atema tamasa pei litsü jungjunga ladangtsüla aser ibaji pei pei kin nungi temelaba meshitsüla, ta WC-i ashi.
Nagas nungeri nüjiso tenüng nung kati ka tepsettepogo. Olemtep tenüng amer küm 22 tashi Naga nungeri tax aser tashiyim agi saruba khuret jenti ajurua aruogo. Küm 21 tashi olemtepa arudang Naga wako aser Temzüng mebenok aser India sorkari item onük ya yimten latetba sülen Naga nungertemi inyaktettsü ta bilemer.
Naga kintem, GBs aser civil societies-i yimten yakta latettsü aser tanga onüktem tarutsü nung inyaka aotsü atema ayongzüker. Iba temepishiba ya magizükra, olemtepbaji nübortem asoshi masü, anungji Nagaland nem timtem magütsütsüla, ta WC, NNPG-ia metetdaktsü.