Tir Yimyim adok March 22nd 2018 olemsabang zülur dangi lemsatepba oren khar

– TIAWATI JAMIR, Payavu Hill Kohima.

Tir Yimyim adok March 22nd 2018 O lemsabang nung T. Nükshi Yadeni Shisadangtsü “Clean Election 2018’ ta züluba nung ajemdaker ocet khar yamai lemsateper. Election ta asüba ya Indian temzüngi latettba lir aser iba dak sentakbaji Representative of Peoples Act 1951 nung kanga junga zülua lir anungji nai iba kaketji züngra, nai mongujemba aser na koba jenjang nung election asoshi angateta ali, aji nai metettsü. Anungji iba kaketji ken bushia zünger nai angatettbaji lemsa nung ajungtsü.
1. Clean election yimyim ya kechiba tenzük? Talisa asen Ao lima nung yimtsüng shia yimsüsür sen lakh, lakh candidate nungi sübokrem agitsü aser nüburtem tajemrep tia nung yutsür, aser kipok nung yimteni mulungba candidate shima ayutsü aser nüburtem pie temeten vote magütsüdaktsüi teshimtet nisung khari dang nüburtem vote ajakji ajena adoker aser nübur tem asüktema toktsür. Ibaji, asenok Christian tamanger yimya nunga mapet aser Indian temzüng (pangdak) anema lir ta rajemtet nung, Aor tashitemeteter aser tamangtir temi nükla tajung yur iba yimyimya sarasadema tenzük südi ta nibo bilemer. Anungji, iba maparen ya maneni aotsüla aser joko nübur tiembaka tashitemetet akümerji yimtsüng nung mashimalu aser pie right yoka achier nüm pie temeten rakzüka meyutaktsütsü maneni lanurtemi raratsüla. Tawa yimtsüng kwika nung nüburtem temeten angutsü asoshi pie rongsen aser nüngsen arema okadak ken o benoka nübur asoshi rarako item nisungtem dang kanga pelatsüla aser yimtsüng ajak nung item tatishitsü yur, dang nungibo Yimten aser Senso candidate shimba anema nüburtem ajagi nokdaktettsü aser raratsü renemtsüla ta ayongzüker.
2. IEF president kidang yi apuba züloko, saka ni bilemer la ajemtsü ayuba mesüra lai tayoktsü ayuba oset asütsü ta nibo mebilemer. Anungji nai na asangwa nü taküm kechi koma ali nai ken meyiba reprangdangtaktsünür. Ano maneni nai IEF indang züluba nungji ajemdaker asüngdangnubaji yamai, Tuli nung IEF member tetsür kati PA system amshia tetsür shiba yimteni shimba candidate anema senzütir tenük azüngtsü ta ayimtena senzüba atema police-i apuba atemabo kechiba nai mezülur? Ano maneni nai sen alemba, yi amshiba perangpong aser bomb amshiba züluko. Saka perangpong, bomb, sen, aser yi agi nisung shinga meyirutsü aser taküm melalutsü, saka long agibo nisung ka onseta südaktsü, mi agi ki, car aser motor cycle rongtoktsü yimten tenüng atemer tetsür tebur aikadak azük. Talisa public meeting anaben ayongzükdang clean election magitsü ta jembiba nisung temto onok public-molungjang nung mamai lirko. Asen otsüla obula nunger tatishitsü nung yamai shia lir “shiti kolak per (winnowing) agi menempangtet” Shirnoki tamajung inyak, aser tamajung tasa asa aji pie dangi meyiplanglang.
3. Article 371(A) aser General election kenyongi palala, saka nah! Urban local bodies election asoshi tashishitsü khar liasü, anungji, Naga nunger ajaki iba election magitsü ta nokdak saka Naga nunger maksütsütsü sotettba nisung ishikati tashi manga inyak aser item meji Naga nunger asangur tajung ana taküm lalutsüsa aküm aser Aor chanu shirnoki Aor maksutsü item maksütsür jangpenliben temji Ao Senso nungi jendoka adok. Urban Local Bodies election mapang sobaliba maginürtem aser General election nungbo sobaliba agi nüpur alena ayutsü meranger nuburtem rongnung na lir asü koda?
4. Putu mendenji Ao lima nungbo tematiba yimsüsüba menden ta züloko. Aji tesem kar nungbo shidak lir, saka Putu mendenji tematiba ta sür nüpur temeten anema temzüngi memelaba ozüng yanglutsü Putu menden nem tashi agütsüa mali. Tatishitsü agi Putu menden ajanga customary dak sendakba maparen khar nung telemtet agütsü saka nüpuri hao ta magizüktetra; putu menden dang temaba Customary court nung temeten bushir. Yamaji yimsüsüba maparen ajak asoshi pangdak madak pangdak yanglua lir aser iba pangdak alema danga ozüng yanglutsü iba lima nung putu nem tashi agütsüa mali. Anungji, Putu mesüra Sensoi election asoshi telemtet agitsübaji kecha nunga medena mali. Putui candidate ka shim saka nüburtemi aji maginü aji asünung nübur tsüngta yimtsüng nung meputep adokdaktsüa yimer o yimer na raratep. Aji nübur tai asü Putu tai? Putui yim Candidate shimtsüji kenyongi sobaliba maparen aser alima temzüng kecha nunga temeten agütsüa mali ta angatettsüla. Apijemtsü Shin tapu 29:2 nung yamai shia lir “Temishipur arendang, nüburtem pelar; saka temenen nisungi yimsü asudang nüburtem asüktemer”. Yimten yimsüsür ka yimsüsüba menden nung amendang nübur asüktemtsüsa yimsü masütsüla.
5. Nai laishiba tapu ka nung ajemdaker nai angatettba yari züloko kanga junger iba lai ya Pauli Rom nunger tamanger tem dang Rom yimli pangdak küpok alitsü ajungshiba lir. Yamaji asen Naga nunger tamangertem aser tashitemetetertemi Indian temzüng (Pangdak) nung aliba ama nüburtemi pie vote pie mulungba nung agütsütsü asoshi Clean election ya Indian temzüng nung ajemdaker ayongzükba lir. Anungji, iba lima nungya Putuji tematiba pangdak yimsüsür masü, ta nai angatettsüla. Aser yimsüsürji nübur saru adoker alinung dang nübur madak yimsü asür. Nüburi saru magütsüra na shiba madak yimsü asutsü? Anungji, nai nübur madak Putu mendenji tuluba amai tebilem. Ao yimli nung Putu madakji Senso lir, aser sensoi kechi Putu nem nungloktsü aji nübur madak putui inyaker. Nü tangatetba ulushiang aser nür yimtsüngji dang masü tangar lima koda aoer ajiah metettsü merangang.
6. Tanü asüng lima ya kangadang advance lima lir, anungji tajung, majung, shidak, meshidak ajakji kangadang kara prokshir, saka asenoki angatettsübaji koba shidak lir aji tiyazü aika agi nempangtsü makok. Nisung tsüngdang shitak mesükba ka lir, saka Tsüngremi aji tai ta shirabangla na, ni koda asütsü? Anungji, tamanger ka ama tiyazü masü shidakba nung ameter kodang lidir Tsüngremi mapang tatong nung pie mapa yari sempet agütsütsü. Asenok ajak iba sempetji angutsü renema atati ta ayongzüker.