Tsük lu nung Tembar-mesen vs Tsükchir-mesen : Tawa adokba mesen – Rice Skipper (Pelopidas mathia)

Courtesy : ATMA, Mokokchung.
Contributed By : Dr. Lanunochetla, Subject Matter Specialist, DAO, Mokokchung

Tembar-mesen ya tsük lu nung teimba angur. Tsük metsü mokotetba mapang nungi renlokyonga aor aser tsük meruzük tashi tsükchir-mesentem chia azüoker. Aluyimertemi tsükchir-mesen mezüng poktetdang mim mozü tesashi (DDT) yoker, iba ajanga mesen (tembar & tsukchir) ajak merükmerüka samatsür.
Tsükchir-mesen balala motong ainba mapang balala nung anosa poktettsü saka tembar-mesenbo tanaben poktettsüba tasak akümer. Ibayongji tanü mesen tasen ka- Rice Skipper tekong lu nung poktetta lir.

Rice Skipper:- Iba mesen ya tila-teri (minor) mesen ka dang liasü saka aluyimertemi mozü mamshiyim amshiba ajanga major mesen ka küma lir. Iba mesen yagi tou ajak chiadoker aser tetong tazüng yutsür. Iba mesen ya motong tain (late vegetative stage) mapang pokteter. Aonung chiyimba mesen ka lir, anüngdang tetongmen nung atsüker aser anisüngzüker. Motong achiba zünga (destructive stage) anogo 15-30 alitsü. Iba zünga yagi tsük polongba mapang menepra lendong lir.
Mesen koda reprangtettsü:
# Tekolak ali sentsü (brownish) aser tanak agi V tamaitsu ka angutsü
# Temang tamakrem (green) mesüra tanak sentsü alitsü. Metong line pezü süker angutsü
# Senzüsenpongba aser chiyimba yimya tekara

Tekümdangtsu kar:
# DDT aluyimba nung khenyongi mamshitsüla.
# Tsük lu nung mim mozü kecha mamshitsüla kechiyong tsükchir-mesen peria adoker.
# Metsü (salt) amshiba anentsüla, iba yagi ali telong nung aliba mesen tajung kobai ali mol yanglur aser tembar-mesen ajak tepsetter.
Tsükchir mesen koda azüoktsü:
# Aut (ash), Arem asang (wild ferns), Ao moko (tobacco), Süli (ango apudang amshiba), Vinegar, Nashi natsü, neem, kaolin clay ajak ya organic mesen mozütem lir.
# Nisung peria alinungbo anüngdang mesentemji bendener tepseta endoktsüla.
# Aou süng ka amer tu nung tanemi zükshia aoba agi mesen ali nung tsüka asütsü/yirutsü
# Alu koba nung trichocards yoka ali, item lu nungi Trichogramma mesen tembar aliba motong kar bener aruagi alu tanga nung yutsüba agi, iba mesen(Trichogramma) züina aotsü aser tsükchir-mesentem achitsü. Belenshidang polybag mesüra paper bag nung motong enoker amshitsüla.
Mapang shia Agriculture department den tongtepratepa aliba ajanga mapang shitak nung tangazükba balala angutsü.